www.poliskultur.de / Home    
Die hellenistische Polis als Lebensform
Urbane Strukturen und bürgerliche Identität zwischen Tradition und Wandel
  Suche    Sitemap    Impressum     




Home



Die hellenistische Polis als Lebensform.

Urbane Strukturen und bürgerliche Identität zwischen Tradition und Wandel

Koordination: Prof. Dr. M. Zimmermann

Die Polis bildete seit archaischer Zeit die Grundlage griechischer Kultur. Polis wird hier verstanden als Gemeinschaft, die mittels politischer, sozialer und religiöser Ordnungssysteme ein Maximum an Selbstbestimmung, Interessenausgleich und innerer Stabilität anstrebt. Dies findet seinen Ausdruck in einer spezifischen Bürgeridentität und einem zugehörigen Stadtbild. Das 4. Jh. v.Chr., besonders aber die hellenistische Zeit wurden in der Forschung vielfach als Niedergang der in klassischer Zeit blühenden Polis verstanden, in dem sie im Kräftefeld der neuentstandenen hellenistischen Staatenwelt wesentliche Eigenheiten einbüßte und transformiert wurde. Vor allem Veränderungen in den Institutionen der Polis, aber auch der offensichtliche Wandel im öffentlichen Raum der Städte, der in neuartiger Weise ausgestaltet wurde, sind als Indikatoren dieses vermeintlichen Verfalls interpretiert worden.
Angesichts der Fülle neuer Polisgründungen und der immensen Ausbreitung griechischer Stadtkultur im Hellenismus ist die These vom „Niedergang“ der Polis bereits angezweifelt worden. Dabei wird vor allem auf die Stärke und Bedeutung zentraler politischer und kultureller Institutionen wie Rats- und Volksversammlung, Gymnasium und Theater sowie der damit zusammenhängenden baulichen und urbanistischen Veränderungen verwiesen. Der angestrebte Interessenausgleich, die Beteiligung der Bürger und ein darauf fußendes bürgerliches Selbstverständnis sind weiterhin die Basis, auf der sich Gemeinsamkeiten wie individuelle Eigenarten in Bürger- und Stadtbild der Poleis ungeachtet der monarchischen Strukturen der hellenistischen Staatenwelt entwickeln. Die Polis hat also selbst unter stark veränderten Rahmenbedingungen und selbst nach Verlust der Autonomie in den Königreichen als Form der Gemeinschaftsbildung nicht an Attraktivität verloren. Es ist daher für das Verständnis antiker Zivilisation von zentralem Interesse zu untersuchen, welche Anpassungsphänomene zum nachhaltigen Erfolg der Polis in dieser Zeit geführt haben.
Der neue Ansatz, der hier vertreten wird, fragt vor diesem Hintergrund nach dem gewandelten Funktionieren der Polis im Hellenismus. Die Komplexität und Vitalität der Polisgemeinschaft kann nur erfaßt werden, wenn die sozio-politischen Verhältnisse mit den urbanen Veränderungen gemeinsam in den Blick genommen und als voneinander abhängige Größen verstanden werden. Anstelle der bisher vorwiegenden statischen Bilder der hellenistischen Bürgergemeinden und ihrer städtischen Zentren soll ihre historische Entwicklung als dynamischer Prozeß verstanden werden, der immer wieder entsprechend der oben skizzierten Definition vom Ausgleich der Interessen und der Anpassung an veränderte äußere Rahmenbedingungen geprägt ist. Wie sich soziale Strukturen und Verhaltensweisen sowie kulturelle Vorstellungen und Wahrnehmungen veränderten, welchen Reflex dies in der Gestaltung politischer und sakraler Räume hinterließ und wie diese wiederum auf das soziokulturelle Gefüge zurückwirkten, soll in seiner Komplexität an geeigneten Beispielen erfaßt werden, welche die Möglichkeit bieten, die gegenseitige Abhängigkeit der Faktoren grundlegend neu und damit exemplarisch für weitere Untersuchungen zu verstehen.
Die verschiedenen Entwürfe von politischer Gemeinschaftsbildung und städtebaulicher Gestaltung lassen sich nur in einer engen Verknüpfung der unterschiedlichen Überlieferungen und Denkmäler begreifen, wie sie von den einzelnen Disziplinen der Altertumswissenschaften bearbeitet werden. Eine Serie von untereinander eng abgestimmten historischen und archäologischen Fallstudien kann daher zu einem neuen Verständnis jener Faktoren führen, die auf die hellenistische Polis einwirkten, und umgekehrt verdeutlichen, weshalb die Polis selbst ein prägender Faktor (z.B. bei der Ausrichtung königlicher Politik) war.
Die skizzierten Fragen sind nur durch eine enge Verzahnung von vorhandenen Forschungseinrichtungen zu bearbeiten. Deshalb sollen durch dieses Programm archäologische Projekte mit einer vergleichbaren Zielsetzung miteinander und mit historischer Forschung auf eine neuartige Weise vernetzt werden. Epigraphische Studien zu speziellen Inschriftengruppen und Themen, Grabungen, Bauforschungen an einzelnen Monumenten, Umlandsurveys und archäologische Feldforschungen in Unterzentren, numismatische Studien oder auch rechtswissenschaftliche Forschungen sollen zusammengeführt werden. Mittels einer Verbindung unterschiedlicher archäologischer wie historischer Methoden durch Netzwerke beteiligter Wissenschaftler ist die Einbeziehung möglichst vielfältiger Perspektiven zu gewährleisten, da nur auf diese Weise die Dynamik und Vielschichtigkeit in der Entwicklung der hellenistischen Polis in allen Facetten erfaßt werden kann.


zum Seitenanfang



The Hellenistic Polis as a Living Space.

Urban Structures and Civic Identity between Tradition and Innovation

Co-ordination: Prof. Dr. M. Zimmermann

Since its beginnings in the Archaic period the polis was a fundamental component of Greek culture. The polis was a particular type of community organisation enabling the maximum of self-governance, consensus and stability by means of a range of political, social and religious institutions. Typically this was expressed in the form of a specific civic identity and an associated urban layout. The 4th century BCE and especially the Hellenistic period have often been considered as a period of decline, during which the formerly thriving Classical polis lost many of its characteristics as new systems of power and changing political contexts developed. The transformation of the institutions of the polis and also the visible changes in its urban layout have been interpreted as evidence for this supposed decline.
The wealth of new polis foundations and the enormous expansion of Greek urbanism in the Hellenistic period, however, belie this thesis. The strength and perseverance of the central political institutions, such as the council, the assembly, the gymnasium and the theatre, are equally strong arguments for the vitality of the Hellenistic polis as are the architectural and urban developments that were associated with the institutional changes. Consensus and participation, as well as a strong sense of citizenry, continued to be the basis for the combined urban and political development of the polis which remained relatively unaffected by the monarchical structures that emerged in the Hellenistic period. The polis as a model of community structure did not lose its attraction despite the loss of its autonomy and despite the radically altered political circumstances. Its is therefore of central importance for the understanding of ancient Greek civilisation to investigate what forms of adaptation led to the lasting success of the polis under fundamentally different conditions.
This co-operative research project seeks to examine the changing variables that enabled the polis to continue to function effectively in the Hellenistic period. It starts from the assumption that the complexity and vitality of the polis can only be appreciated when the interrelated socio-political situation and urban structures are analysed together. Instead of the previously commonly accepted view that the civic communities and urban centres were essentially static, they will be regarded as developing dynamically in response to the changing conditions under which consensus was sought with respect to the new external framework of power. With the help of selected examples the dialectical processes of change in social structure and behaviour as well as in ideas and in perceptions and the consequent transformation of political and sacred space will be investigated. This will offer the opportunity to propose a fundamentally new understanding of the mutually interdependent relationship between the various factors, which will serve as a paradigm for future research.
The diverse types of community structure and urban form can only be understood adequately when the ancient textual traditions, the spatial arrangements and the evidence of the monuments are brought into a dialogue that takes into consideration the latest methods of research and the analytical expertise of different specialised fields of classical scholarship. A series of closely connected historical and archaeological research projects are proposed in order to reach a new understanding of the factors that affected the Hellenistic polis which in turn may help to explain why the polis remained such a strong focus of monarchical politics.
This project seeks to integrate existing research institutions in a new and innovative way. The co-ordination and networking of the archaeological and historical projects will be based on the comparability of their aims and objectives on the one hand and the diversity of their approaches on the other. The results obtained from epigraphical work on particular groups of texts, from the study of individual monuments, from archaeological excavations and from field surveys (including the investigation of non-urban settlements) will be examined and evaluated in conjunction with the information derived from legal, political and social historical research. The constellation of diverse historical and archaeological methods ensured by the involvement of different specialists will provide the broad range of perspectives that is necessary to understand the complexity and dynamics of the development of the Hellenistic polis in all its facets.



zum Seitenanfang



La polis ellenistica come modello di vita.

Strutture urbane e identità cittadina tra tradizione e trasformazione

Coordinatore: Prof. Dr. M. Zimmermann

La polis ha rappresentato fin dall’età arcaica il fondamento della cultura greca. Con il termine polis si intende qui una comunità che tramite ordinamenti politici, sociali e religiosi aspira al massimo di autodeterminazione, equilibrio di interessi e stabilità interna. Ciò trova la sua espressione in una specifica identità cittadina e una relativa immagine della città.
Il IV sec. a.C., ma particolarmente l’età ellenistica, sono stati spesso considerati nella ricerca come una fase di declino della fiorente polis di epoca classica, che, nella nuova dimensione dei regni ellenistici, finì per perdere alcune delle sue caratteristiche fondamentali ed andò incontro ad una trasformazione. Soprattutto i cambiamenti nelle istituzioni della polis, ma anche la visibile trasformazione dello spazio pubblico delle città, che venne organizzato in modo nuovo, sono stati interpretati come indicatori di questo presunto declino.
Considerata l’abbondanza di nuove fondazioni e l’immensa diffusione della cultura cittadina greca durante l’ellenismo, la tesi del “declino” della polis è già stata più volte messa in discussione. In questo contesto si è richiamato l’attenzione soprattutto sulla forza e sul significato di istituzioni politiche e culturali di importanza centrale, come il Consiglio e l’assemblea popolare, il ginnasio e il teatro, così come sulle trasformazioni architettoniche ed urbanistiche connesse a tali istituzioni. La continua ricerca di un equilibrio di interessi, la partecipazione dei cittadini e la conseguente identità civica costituiscono ancora, in epoca ellenistica, la base sulla quale tratti comuni, come caratteristiche peculiari nell’immagine delle città e del cittadino, continuano a svilupparsi nonostante l’esistenza di strutture monarchiche. La polis, dunque, seppure in condizioni totalmente diverse ed anche in seguito alla perdita della propria autonomia nell’ambito dei regni ellenistici, non perse in attrattiva come forma di aggregazione comunitaria. E’ perciò di estremo interesse, per la comprensione della civiltà antica, analizzare i fenomeni di adattamento che condussero al successo durevole della forma della polis in quest’epoca.
Il nuovo approccio qui utilizzato intende indagare, in questo contesto, il nuovo funzionamento della polis nell’Ellenismo. La complessità e la vitalità della comunità cittadina possono essere colte pienamente soltanto esaminando i rapporti sociali e politici assieme alle trasformazioni urbane, e considerando entrambi come entità dipendenti l’una dall’altra. Al posto delle immagini statiche - finora predominanti - delle comunità cittadine ellenistiche e dei loro centri urbani, è il loro sviluppo storico come processo dinamico a dover essere compreso: un processo sempre caratterizzato, secondo la definizione sopra proposta, dalla ricerca di un equilibrio di interessi e dall’adattamento a nuove, mutate condizioni esterne. Il modo in cui le strutture sociali, i comportamenti, le idee e le percezioni culturali si trasformarono, il loro riflesso sull’organizzazione degli spazi politici e sacrali, ed il modo in cui questi, a loro volta, ebbero un effetto sulla compagine socio-culturale, costituiscono fenomeni che devono essere colti nella loro complessità e con l’aiuto di esempi adeguati; tali esempi devono offrire la possibilità di comprendere la dipendenza reciproca di questi fattori in modo totalmente nuovo, che serva poi da base e da modello per ulteriori ricerche.
I diversi modelli di formazione politica della comunità e di organizzazione urbanistica si possono comprendere soltanto accostando direttamente ed integrando tra loro le diverse tradizioni ed i diversi monumenti, così come essi vengono trattati dalle singole discipline della scienza dell’antichità. Una serie di studi storici e archeologici strettamente collegati fra loro, dunque, può condurre ad una nuova comprensione di quei fattori che esercitarono un’influenza sulla polis ellenistica, e viceversa chiarire le modalità e i motivi per cui la polis stessa si trovò ad essere un fattore determinante, ad esempio nell’organizzazione della politica dei re.
Le questioni sopra proposte possono essere trattate solo attraverso la stretta collaborazione di diversi istituti di ricerca. Nell’ambito di questo programma di ricerca, pertanto, progetti archeologici che si pongono gli stessi obiettivi devono essere collegati tra loro e con la ricerca storica, in modo del tutto nuovo. Studi epigrafici su specifici gruppi di iscrizioni e tematiche, scavi, studi architettonici su singoli monumenti, ricognizioni e ricerche archeologiche sul campo in centri subordinati, studi numismatici ed anche ricerche di storia del diritto dovranno essere condotti assieme. Tramite questo collegamento di diversi metodi di ricerca archeologica e storica, attuabile attraverso una rete di studiosi partecipanti, dovranno essere prese in considerazione prospettive il più possibile varie: soltanto in questo modo, infatti, sarà possibile comprendere, in tutte le loro sfumature, il dinamismo e la complessità dello sviluppo della polis ellenistica.



zum Seitenanfang



La polis hellénistique comme forme de vie.

Structures urbaines et identité civique entre tradition et changement

Coordination: Prof. Dr. M. Zimmermann

Depuis l’époque archaïque, la polis constituait le fondament de la culture grecque. La polis est définie ici en tant que communauté qui aspire à un maximum d’autodétermination, de conciliation des intérêts et de stabilité intérieure par le moyen de systèmes d’ordre politiques, sociaux et religieux. Ceci s’exprimait dans une identité civique spécifique de même que dans la physionomie de la ville. Le 4e siècle avant J.C., mais surtout l’époque hellénistique, ont souvent été considérés comme phase de déclin de la polis, qui aurait vécu son apogée en temps classique. Sous l’influence des rapports de force du nouveau système d’états hellénistique, la polis classique aurait perdu certaines de ses caractéristiques constitutives et se serait transformée fondamentalement. Surtout les changements au niveau institutionnel, mais également la transformation manifeste de l’espace public des villes ont été interprétés comme indicateurs de ce prétendu déclin.
Face à la multitude de fondations de poleis nouvelles et l’immense expansion de la culture urbaine grecque dans l’hellénisme, cette thèse du “déclin“ de la polis a déjà été mise en doute par certains chercheurs. Ceux-ci renvoient à la grande importance des institutions politiques et culturelles centrales telles que l’assemblée populaire et le conceil de la cité, le gymnase et le théâtre de même qu’aux modifications architecturales et urbanistiques qui accompagnaient les mutations des ces institutions. En dépit des structures monarchiques du système d'états hellénistique, l'aspiration à une conciliation des intérêts, la participation des citoyens et une identité civique fondée sur ces deux caractéristiques constituaient toujours une base sur laquelle se développaient l'idéal civique et la physionomie des poleis, tant dans leurs structures en commun que dans leurs particularités individuelles. Même sous des conditions extérieures fortement modifiées, voire même après la perte de l'autonomie dans les royaumes, la polis n’a jamais perdu son attrait en tant que forme communautaire. Pour comprendre la civilisation antique il est donc essentiel d'examiner les phénomènes d'adaptation qui ont assuré le succès persistant de la polis à cette époque.
Partant de ces considérations générales la nouvelle approche employée ici se propose d'étudier le changement dans le fonctionnement de la polis hellénistique. La complexité et la vitalité de ces commmunautés ne peuvent être saisies qu'au moment où les circonstances socio-politiques et les mutations urbaines sont envisagées ensemble et étudiées en tant que phénomènes interdépendants. Au lieu de contribuer à l'image statique des poleis hellénistiques, jusqu'à présent prépondérante dans les recherches, le développement historique des communautés hellénistiques et de leurs centres urbains sera ainsi conçu comme processus dynamique caractérisé continuellement par la conciliation des intérêts – dans le sens esquissé ci-dessus – et par l'adaptation aux conditions extérieures en constant changement/transformées. Comment les transformations dans les structures et la pragmatique sociale et dans les conceptions et perceptions culturelles s'opéraient-elles? De quelle façon ces maintes mutations se reflétaient-elles dans l'aménagement des espaces politiques et sacrés, et quel effet ces espaces avaient-ils à leur tour sur la structure socioculturelle? La complexité des relations réciproques entre espace urbain, structure sociale et perceptions culturelles sera étudiée par le moyen d'exemples précis qui offrent la possibilité de comprendre l'interdépendance de ces facteurs de manière nouvelle et exemplaire pour d'autres études.
Pour saisir les multiples projets de communautés politiques et d'urbanisme il est indispensable de prendre en considération les traditions diverses de même que les monuments, sources textuelles et bâties, telles qu'elles sont étudiées par les différentes disciplines des études classiques. Ainsi, une série d'études exemplaires historiques et archéologiques – coordonnées étroitement – peut conduire à une nouvelle compréhension des facteurs qui agissaient sur la polis hellénistique, tout en mettant en évidence les causes pour lesquelles la polis elle-même restait un facteur de grande influence (par exemple sur la politique royale).
Les questions esquissées ici ne peuvent donc être étudiées que dans le cadre d'une coopération étroite entre les insitutions de recherche déjà existantes. Ce programme promet de coordonner des projets archéologiques aux objectifs semblables avec des travaux historiques d'une manière nouvelle. Études épigraphiques sur certains groupes d'inscriptions et de sujets, fouilles, études architecturales de monuments individuels, études topographiques ainsi que recherches archéologiques sur le terrain des centres mineurs, études numismatiques et recherches sur le champ de l’histoire du droit seront réunies. Une combinaison des différentes méthodes archéologiques et historiques par la participation d'un réseau de chercheurs en provenance de disciplines diverses peut ainsi garantir l’inclusion de multiples perspectives. Ce n'est que par ce moyen que la dynamique et la complexité du développement de la polis hellénistique peut être saisie dans toutes ses facettes.




zum Seitenanfang



Η Ελληνιστική πόλη-κράτος ως τρόπος ζωής.

Παράδοση και εξέλιξη στις αστικές δομές και την ταυτότητα του πολίτη

Συντονιστής: Prof. Dr. M. Zimmermann

Η πόλη-κράτος υπήρξε η βάση του Ελληνικού πολιτισμού ήδη από την αρχαϊκή εποχή. Ως πόλη-κράτος ορίζεται μια κοινότητα που επιδιώκει να επιτύχει μέσω συστημάτων πολιτικής, κοινωνικής και θρησκευτικής οργάνωσης το μέγιστο δυνατό βαθμό αυτοδιαχείρισης, εναρμόνισης συμφερόντων και εσωτερικής σταθερότητας. Η επιδίωξη αυτή αντικατοπτρίζεται τόσο στην ξεχωριστή ταυτότητα του πολίτη, όσο και στο αντίστοιχο αστικό τοπίο της κάθε πόλης. Ο 4ος αιώνας, και ακόμα περισσότερο η ελληνιστική εποχή, έχουν συχνά χαρακτηριστεί από την ιστορική έρευνα ως η εποχή παρακμής της πόλης-κράτους των κλασσικών χρόνων, μια εξέλιξη κατά την οποία η πόλις, εν μέσω των νεοσυσταθέντων ελληνιστικών κρατών, απώλεσε σημαντικά της χαρακτηριστικά και υπέστη μεταμορφώσεις. Ως ενδείξεις αυτής της υποτιθέμενης παρακμής έχουν ερμηνευτεί κυρίως οι αλλοιώσεις των θεσμών της πόλης-κράτους, αλλά και οι φανερές αλλαγές στο δημόσιο χώρο των πόλεων, ο οποίος παρουσιάζει πλέον διαφορετική εικόνα.
Δεδομένου του πλήθους των πόλεων που ιδρύονται κατά την ελληνιστική εποχή και της τεράστιας εξάπλωσης του ελληνικού πολιτισμού μέσω αυτών των κέντρων, η υπόθεση της παρακμής της πόλης-κράτους έχει ήδη τεθεί υπό αμφισβήτηση. Ιδιαίτερο βάρος αποδίδεται στην συνεχιζόμενη ισχύ και τη σημασία κεντρικών πολιτικών και πολιτιστικών θεσμών, όπως ήταν η βουλή και η εκκλησία του δήμου, το γυμνάσιο και το θέατρο, αλλά και στις συνδεδεμένες με την λειτουργία αυτών των θεσμών εξελίξεις στην αρχιτεκτονική και την πολεοδομία. Παρά την ύπαρξη μοναρχικών δομών στον κόσμο των ελληνιστικών κρατών, οι αρχές της εξισορρόπησης συμφερόντων, της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά, και μια βασιζόμενη σε εκείνες τις αρχές αυτοσυνείδηση του πολίτη συνεχίζουν να αποτελούν τη βάση πάνω στην οποία διαμορφώνονται ομοιότητες και εκδηλώνονται ιδιαιτερότητες των πόλεων όσο και των πολιτών τους. Συνεπώς η πόλη-κράτος παρέμεινε ένα ελκυστικό σύστημα πολιτικής και κοινωνικής οργάνωσης ακόμα και εν μέσω σημαντικών αλλαγών στο γενικότερο ιστορικό πλαίσιο, και παρά την απώλεια της αυτονομίας της κατά την ένταξή της στα ελληνιστικά βασίλεια. Γι' αυτό το λόγο, η μελέτη των διαδικασιών προσαρμογής που συνέβαλαν στην επιτυχή και διαρκή επιβίωση του θεσμού της πόλης-κράτους, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την κατανόηση του αρχαίου πολιτισμού.
Η νέα προσέγγιση που επιχειρείται εδώ, εστιάζει στην διαφορετική πλέον λειτουργία της πόλης-κράτους κατά την ελληνιστική εποχή. Μια θεώρηση που θα λαμβάνει επαρκώς υπόψη της τη σύνθετη δομή και την έντονη κινητικότητα της κοινωνίας στο πλαίσιο της πόλης-κράτους, πρέπει να λάβει υπόψη της τόσο τα κοινωνικοπολιτικά δεδομένα όσο και τις αλλαγές στο αστικό τοπίο, αντιμετωπίζοντας τα δύο αυτά φαινόμενα σαν ανεξάρτητα μεταξύ τους μεγέθη. Αντί της ως επί το πλείστον στατικής εικόνας των ελληνιστικών αστικών κέντρων και κοινοτήτων πολιτών τους που έχει επικρατήσει στο παρελθόν, προτείνεται μια προσέγγιση της ιστορικής τους εξέλιξης ως δυναμικής διαδικασίας, χαρακτηριζόμενης αφενός από την επιδίωξη μιας εξισορρόπησης συμφερόντων στους κόλπους της κοινότητας και αφετέρου από την προσπάθεια προσαρμογής σε νέα εξωτερικά δεδομένα. Εστιάζοντας σε επιλεγμένα παραδείγματα που επιτρέπουν την κατανόηση της αλληλεπίδρασης διαφορετικών παραγόντων, και μπορούν έτσι να χρησιμεύσουν σε περαιτέρω μελέτες, επιδιώκεται να φωτιστούν σύνθετα ερωτήματα που αφορούν τον τρόπο με τον οποίο μεταβλήθηκαν οι κοινωνικές δομές και συμπεριφορές, οι νοοτροπίες και οι αντιλήψεις, και τις επιδράσεις που είχαν αυτές οι μεταβολές στη διαμόρφωση των χώρων που φιλοξενούσαν πολιτικές και θρησκευτικές δραστηριότητες και πως, με τη σειρά τους, η ύπαρξη των χώρων αυτών επέδρασε στον κοινωνικό και πολιτιστικό ιστό.
Τα διαφορετικά μοντέλα πολιτικής οργάνωσης και διαμόρφωσης του αστικού χώρου μπορούν να κατανοηθούν μόνο μέσω μιας εντατικής συγκριτικής μελέτης των διαφόρων πηγών και μνημείων που απασχολούν τους επί μέρους αρχαιογνωστικούς κλάδους. Συνεπώς, μια σειρά από συνδεδεμένες μεταξύ τους ιστορικές και αρχαιολογικές μελέτες πάνω σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, μπορεί να οδηγήσει σε μια νέα κατανόηση εκείνων των παραγόντων που διαμόρφωσαν την ελληνιστική πόλη-κράτος, και να εξηγήσει ίσως πώς εκείνη με τη σειρά της κατέστη ένας σημαντικός ιστορικός παράγων, διαμορφώνοντας π.χ. σε μεγάλο βαθμό την πολιτική των ελληνιστικών βασιλείων.
Προκειμένου να μελετηθούν τόσο σύνθετα ερωτήματα απαιτείται στενή συνεργασία διαφόρων ερευνητικών κέντρων. Για το λόγο αυτό, το παρόν πρόγραμμα επιδιώκει να συνδέσει με καινοτόμο τρόπο αρχαιολογικά ερευνητικά προγράμματα τόσο μεταξύ τους όσο και με την ιστορική έρευνα. Επιγραφικές μελέτες πάνω σε συγκεκριμένες κατηγορίες κειμένων και σε ειδικές θεματικές ενότητες πρόκειται να συσχετιστούν με ανασκαφές, έρευνες σε θέματα αρχιτεκτονικής μεμονωμένων μνημείων, έρευνες που αφορούν την χώρα των πόλεων, αρχαιολογικές επιφανειακές έρευνες σε κέντρα δευτερεύουσας σημασίας, νομισματικές μελέτες, και τέλος μελέτες της ιστορίας του δικαίου. Ο συνδυασμός, μέσω ενός δικτύου επιστημόνων, διαφορετικών κατευθύνσεων και μεθόδων, τόσο αρχαιολογικών όσο και ιστορικών, μπορεί να εγγυηθεί την προσέγγιση των ερωτημάτων αυτών από όσο το δυνατόν περισσότερες οπτικές γωνίες, καθώς μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορεί να υπάρξει μια εποπτεία της δυναμικής και πολύμορφης εξέλιξης της ελληνιστικής πόλης-κράτους σε όλες της τις εκφάνσεις.

zum Seitenanfang



Yaşam şekli olarak Helenistik Polis

Yaşam şekli olarak Helenistik Polis

Polis (kent devleti); Arkaik Çağ’dan itibaren Yunan kültürünün temelini oluşturmuştur. Polis burada siyasi, sosyal ve dini düzen sistemi aracılığı ile özerkliği, menfaat eşitliliğini ve iç istikrarı en yüksek seviyede gerçekleştirmeyi hedefleyen bir toplum olarak algılanmaktadır. Bu durum kendine özgü bir vatandaşlık anlayışı ile buna bağlı bir kent görünüşü olarak yansımaktadır. Bilim dünyası İ.ö. 4. yy.ı ve özellikle Helenistik Çağ’ı çoğu zaman Klasik Çağ’da doruk noktasına ulaşan polis’in çöküş dönemi olarak algılamıştır. Kent devletlerinin söz konusu zaman diliminde güçlü konuma gelen hanedanlıkların himayesine girmekle birlikte kendi özelliklerini kaybettikleri ve sonucunda bir değişim yaşadıkları öne sürülmektedir. Özellikle polis kurumlarının değişimi ve ayrıca kentlerdeki kamusal mekânın alışılmadık bir biçimde düzenlenmesi; bu sanılan çöküşün göstergesi olarak yorumlanmaktadır.
Ancak, Helenistik Çağ’da çok sayıda yeni kurulan polis tipi yerleşimlerin varlığı ile Yunan kent kültürünün yoğun şekilde yayılmış olması vurgulanarak; polis devletinin “çöküşü” savına önceden beri kuşku ile yaklaşanlar da olmuştur. Bu kuşkuyu haklı kılan unsurlar olarak danışma ve halk meclisleri, gymnasium ve tiyatro gibi önde gelen siyasi ve kültürel kurumların sahip oldukları güç ve önem ile bunlara bağlı olarak mimari ve urbanistik değişimler gösterilmektedir. Menfaat eşitliğini sağlama çabası, vatandaşların katılımı ve bunların sonucunda ortaya çıkan vatandaşlık anlayışı temelinde polislerin vatandaş ve kent görünüşünü etkileyen ortak noktalar ve bireysel özellikler monarşik unsurlara rağmen gelişmeye devam etmiştir. Demek ki polis değişik şartlar altında bile ve özerkliğini kaybetmesine rağmen hanedanlıkların içinde toplumu bir araya getiren unsur olarak çekiciliğini kaybetmemiştir. Bu nedenle antik medeniyetleri anlamak açısından polisin o çağda nasıl uyum sağlayarak başarı elde ettiğini araştırmak öncül bir ilgi odağıdır.
Yeni yaklaşımımız yukarda çizilen çerçevede Helenistik Çağ’da değişen polis işlevini sorgulamaktadır. Polis topluluğunun karmaşıklığı ve canlılığı; ancak sosyo-politik şartların kentsel değişmelerle birlikte değerlendirilmesi ve birbirlerine bağımlı unsurlar olarak algılanması ile yeterince anlaşılabilecektir. Helenistik polisler ve onların kent merkezleri şimdiye kadar genelde değişmeyen unsurlar olarak algılanmış olsa da biz onların tarihi gelişimlerini dinamik bir süreç olarak var sayıyoruz. Bu süreci daima yukarıda çizdiğimiz menfaat eşitliği ile dış gelişmelere uyum sağlama belirlemektedir. Sosyal yapıların ve davranışların, ayrıca kültürel düşüncelerin ve algılamaların nasıl değiştikleri, bu değişmelerin siyasi ve dini alanların biçimlenmesine nasıl yansıdıkları ve sosyokültürel yapıyı nasıl etkiledikleri uygun örnekler aracılığı ile tüm karmaşıklıklarıyla anlaşılmalıdır. Etkenlerin birbirleriyle olan bağımlılıklarını ortaya çıkaran bu örnekler başka araştırmalar için yol gösterici olacaklardır.
Siyasi toplumun oluşumu ve mimari kent tasarımı ile ilgili taslaklar Eskiçağ bilim dallarının birbirinden bağımsız işledikleri çeşitli antik kaynakların ve anıtların ancak birleştirilmesi ile anlaşabilecektir. Böylece kendi aralarında yakın ilişki içinde ortak çalışan ve belli bir konuya odaklanan bir dizi tarihi ve arkeolojik incelemeler Helenistik polis’i etkileyen faktörlerin yeni bir anlayışını sağlayacaktır. Böylece polis’in örneğin kraliyetlerle olan siyasi ilişkilerde kendisinin belirleyici bir etken olduğu da ortaya çıkacaktır.
Değindiğimiz konular ancak mevcut olan araştırma birimlerinin birbirleriyle sıkı işbirliği yapmasıyla işlenebilecektir. Bu sebeple öngörülen program aracılığı ile benzer amaçları olan arkeolojik projeler birbirleri ile ve tarih içerikli araştırmalar ile yeni bir tarzda bağdaştırılacaktır. Belli yazıt gruplarını konu alan epigrafik incelemeler, kazılar, tek yapılar üzerine yapılan mimari araştırmalar, yüzey araştırmaları, daha küçük merkezi alanlarda gerçekleşen arkeolojik araştırmalar, nümismatik konular veya hukuk ağırlıklı projeler birbirleriyle buluşturulacaktır. Katılan bilim insanları arasında kurulan ağlar aracılığı ile farklı arkeolojik ve tarihi yöntemlerin birleştirilmesi oldukça değişik perspektiflerin dikkate alınmasını sağlayacaktır. Çünkü sadece bu şekilde Helenistik polis’in gelişimini belirleyen dinamizm ve çeşitlilik tüm yüzüyle anlaşılacaktır.

zum Seitenanfang


Letzte Änderung: 03.04.2012